De AI Index van Stanford voor 2026 (opent in een nieuw tabblad) bevat een cijfer dat meer aandacht verdient dan het kreeg. Op de vraag of het AI-beleid van hun school duidelijk was, zei maar zes procent van de leerkrachten ja. Zes. Geen meerderheid en ook geen grote minderheid. Ongeveer één leerkracht op de zeventien. Ondertussen steeg het AI-gebruik onder studenten in een Britse enquête (opent in een nieuw tabblad) in één jaar van ongeveer twee derde naar meer dan negen op de tien. Het beleid loopt niet alleen achter op de praktijk. Het is amper van zijn plek gekomen.
Het ligt niet aan de aandacht van leerkrachten
De makkelijke uitleg van dat cijfer is dat leerkrachten het beleid niet hebben gelezen. Dat klopt bijna zeker niet, of het mist in elk geval het punt. Als 94 procent van de mensen voor wie een document is geschreven niet kan zeggen wat het van hen vraagt, dan heeft het document gefaald. Dat geldt voor een handleiding, een belastingformulier en een AI-beleid op school. Het probleem ligt niet bij de lezers. Het ligt aan de tekst.
Slechts zes procent van de leerkrachten zei dat het AI-beleid van hun school duidelijk was.
Waarom AI-beleid zo vaak onduidelijk wordt
Het meeste AI-beleid op scholen is geschreven om de organisatie te beschermen, niet om een leerkracht op dinsdagochtend om tien over negen te helpen. Het is lang, voorzichtig en abstract. Het gaat over verantwoord gebruik, academische integriteit en gegevensbescherming. Dat is allemaal belangrijk. Maar daarna moet de leerkracht nog steeds zelf bedenken wat dit betekent voor de opdracht die voor hem of haar ligt. Mag een leerling AI gebruiken om ideeën te bedenken, maar niet om te schrijven? Is dat anders in groep 3 dan in groep 8? En wat als een kind met dyslexie AI gebruikt om een tekst te laten voorlezen? Wat doe je als je denkt dat een heel werkstuk met AI is gemaakt? Beantwoordt een beleid zulke vragen niet, dan is het eigenlijk geen beleid. Het is een disclaimer.
Zo ziet bruikbaar beleid eruit
Het is kort genoeg om echt gelezen te worden. Het draait om beslissingen, niet om principes. Dit mag wel, dit mag niet en dit doe je als je twijfelt. Het houdt rekening met leeftijd en taak. Wat prima is voor een zestienjarige die een werkstuk schrijft, is niet prima voor een achtjarige die leert lezen. Het gebruikt voorbeelden. Drie echte situaties met een duidelijk antwoord leren je meer dan drie pagina's vol principes. En er staat een naam bij. Aan wie kan ik iets vragen? Beleid zonder iemand bij wie je terechtkunt, wordt beleid dat niemand volgt.
Sommige scholen doen dit al
Een aanpak die steeds vaker voorkomt is een AI-raad op school. Dat is een kleine groep leerkrachten, vaak samen met leerlingen en soms ouders, die bepaalt welke tools worden gebruikt en richtlijnen schrijft waar mensen echt iets aan hebben. De waarde zit niet in de commissie. De waarde zit erin dat de regels worden geschreven door de mensen die ermee moeten werken. Ook het Amerikaanse ministerie van Onderwijs stuurt scholen steeds meer naar concrete vragen bij elke tool (opent in een nieuw tabblad). Welk leerprobleem lost de tool op, voor wie, voor hoelang en welk bewijs is er? Zulke vragen maken van vaag beleid iets dat een leerkracht echt kan gebruiken.
Wat we niet weten
Het cijfer van zes procent komt uit Amerikaans onderzoek. We kennen het Nederlandse cijfer niet. Voor zover wij kunnen zien, heeft niemand het goed gemeten. Dat moet veranderen. Als scholen goede beslissingen over AI willen nemen en als bedrijven zoals het onze aan duidelijke normen moeten voldoen, moeten we eerst weten of de mensen in de klas de regels überhaupt begrijpen. Wij denken dat het Nederlandse cijfer niet veel beter zou zijn. We hopen oprecht dat iemand bewijst dat we ongelijk hebben.
Neem dit mee
- 1Slechts zes procent van de leerkrachten zei dat het AI-beleid van hun school duidelijk was.
- 2In een Britse enquête steeg het AI-gebruik door studenten in één jaar van ongeveer twee derde naar meer dan negen op de tien.
- 3Als 94 procent van de lezers een document niet kan toepassen, heeft het document gefaald, niet de lezer.
- 4Bruikbaar beleid is kort, draait om beslissingen, houdt rekening met leeftijd, staat vol voorbeelden en noemt iemand bij wie je terechtkunt.
- 5Niemand heeft het Nederlandse cijfer nog goed gemeten. Dat zou iemand moeten doen.



